Verwaarlozing van panden in Leeuwarden aangepakt
LEEUWARDEN - De gemeente Leeuwarden gaat de eigenaren van 35 verwaarloosde panden in de binnenstad aanspreken op de onderhoudssituatie. Zij wil hiermee een einde maken aan het verpauperde aanzicht. In sommige gevallen overweegt de gemeente om eigenaren te dingen tot een opknapbeurt.
Leeuwarden heeft het afgelopen jaar in kaart gebracht hoe het staat met het onderhoud van de binnenstadspanden. Over het algemeen viel de situatie erg mee, maar enkele tientallen gebouwen zijn hoognodig aan een opknapbeurt toe, schrijft de gemeente. Zij houdt vooralsnog geheim om welke panden het gaat. Het is de bedoeling dat het onderhoud de komende twee jaar plaatsvindt. De eigenaren moeten dit zelf betalen.
Leeuwarder Courant - 6 oktober 2008
Verwaarloosde panden aangepakt
FRANEKER - De eigenaren van twintig ernstig verwaarloosde panden in Frankeradeel krijgen een aanmaning van de gemeente hun eigendom op te knappen. Gebeurt dit niet, dan grijpt de gemeente zelf in en stuurt de rekening van het werk achteraf naar de eigenaar.
Franekeradeel maakt ernst met de aanpak van de rotte kiezen. Uit een inventarisatie blijkt dat er zich twintig verkrotte huizen bevinden in de gemeente, waaronder monumentale panden. Anderhalve ton trekt het college nu uit om de procedures in gang te zetten en om een buffer te maken in het geval de gemeente de rekening moet voorschieten. Door verruimde wetgeving kunnen gemeenten huiseigenaren dwingen hun verwaarloosde huizen op te kalefateren.
In Tzummarum, Oosterbierrum en in het buitengebied is het grootste verval, zoals het oude weeshuis in de Lytse Buorren in Tzummarum en enkele huizen in de dorpskern van Oosterbierrum.
"Hjir sille wy earst mei oan de slach", aldus wethouder Bram Bonnema, Hij schat echter dat de procedures zo een jaar kunnen duren. "It bliuwt in kwestje fan lange asem."
Leeuwarder Courant - 20 oktober 2008
Verpauperde panden in Friese dorpen worden te lijf gegaan
REGIO - Verpauperde panden in de Friese dorpen worden grondig aangepakt. De vier woningcorporaties Wonen Noordwest Friesland, Welkom, WoonFriesland en Woning Corporatie Dongeradeel slaan hiervoor de handen ineen met Stichting Doarpswurk. Slecht onderhouden panden vormen een bron van ergernis voor de omgeving. Volgens de initiatiefnemers kan hier veel aan gedaan worden. Wel moeten bewoners zelf ook de handen uit de mouwen steken. "Zo zorgen we er samen voor dat de slechte panden binnen vijf jaar zijn veranderd in nieuwe pareltjes", geeft de organisatie aan. Door verpaupering van panden tegen te gaan wordet de uitstraling van de dorpen en kernen volgens de organisatie verbeterd. De ontwikkelde methode biedt gemeenten een manier om armoede te bestrijden door samen met de eigenaar te werken aan een oplossing. De methodiek biet uitkomst wanneer verpauperde particuliere panden herstructureringsplannen in de weg zitten. Zie ook www.aanpakrottekiezen.nl.
De Weekkrant - 19 augustus 2008
Schaamte over beeldbepalende bouwval
Woningbouwcorporaties Friese dorpen geteisterd door verkrotting, een steunfonds ligt gevoelig
Verkrotting is een probleem op het Friese platteland. Maar veel geld gaat naar de achterstandswijken in de steden. "De dakpannen vielen op je auto als je hier had geparkeerd."
BRITSUM, 12 AUG. De klok in de witte torenspits beiert. Op het kerkhof van het Friese Britsum is een begrafenis gaande. Verder is het stil op straat op deze zonnige middag. Het huis van Mellan Feddema (43) grenst aan de dodenakker. Een blauw zeildoek hangt voor een muur. De voortuin is verwilderd. De kozijnen bladderen af. "Zonde van het huis", vindt Loekie Jansen die tegenover Feddema woont. Ze weet dat sommige dorpelingen zich tegenover mensen die een teraardebestelling bijwonen "doodschamen" voor de verkrotte woning.
Feddema's huis is onlangs aangekocht door woningcorporatie WoonFriesland, in overleg met de gemeente en Feddema. WoonFriesland is de grootste verhuurder in de gemeente. De woning wordt gesloopt en er komt vervangende nieuwbouw. Volgens wethouder Gelly Visser (PvdA) van Leeuwarderadeel was dit de beste oplossing. De gemeente had Feddema herhaaldelijk gemaand iets te doen aan de staat van zijn woning en legde uiteindelijk zelfs boetes op. "Zelf konden we het beeldbepalende pand niet aankopen", vertelt ze. "Daarom zijn we tevreden dat de woningcorporatie dit deed. De nieuwbouw wordt in oude stijl uitgevoerd." Sjaak Kruis, directeur maatschappij en vastgoed van WoonFriesland, beschouwt de aankoop als een verlengde van stedelijke vernieuing. "In de stad zoeken we ook andere bestemmingen voor gebouwen. Dat doen we nu in een dorp. We vinden het een van onze taken om de leefbaarheid in stand te houden."
Feddema verkocht zijn woning met tegenzin. "Maar er zat niets anders op dan op het bod van de woningcroporatie in te gaan. Zelf heb ik geen geld om het op te knappen", zegt hij. Hij kocht het oude winkelpand vijftien jaar geleden, vertelt hij. "Dat stond toen al tien jaar leeg en op instorten." Hij geeft toe dat hij er niet in slaagde het naar behoren op te knappen. Een van de oorzaken was dat hij zijn goedbetaalde baan verloor. Feddema:"Toen ik hier twee jaar woonde, ging de zuivelfabriek in Wergea, waar ik werkte, dicht en kwam ik op straat te staan." En, geeft hij toe, "je wordt laks en je begint te wennen aan hoe je huis eruit ziet."
Verpauperde woningen zoals in Britsum staan er meer in Friese dorpen. Slecht onderhouden en vaak troosteloos ogende panden in de bebouwde kom, die voor de omwonenden een bron van ergernis zijn. Eind vorig jaar verscheen over de verkrotting een rapport van Stichting Doarpswurk, een onafhankelijke organisatie die dorpsbelangen ondersteunt, in opdracht van vier Friese woningcorporaties. Daaruit bleek dat Friesland bijna 50 verkrotte woningen en bedrijfspanen telt. De VROM Inspectie Noord spreekt in haar Handleiding Vervallen Panden van vorig jaar van bijna 100 zichtbare panden in Noord-Nederland, voornamelijk woningen en bedrijfspanen, waarvan 60 in Groningen. Het zijn leegstaande, maar soms ook bewoonde huizen die het dorpsbeeld verstoren. Eigenaren hebben geen geld, geen tijd of geen zin ze op te knappen. Vaak spelen sociale of privéproblemen daarbij een rol.
Gemeenten kunnen met de woningwet in de hand optreden tegen eigenaars die hun woning niet opknappen. Een verordening vermeldt dat gebouwen moeten voldoen aan voorschriften over veiligheid en gezondheid. Maar VROM concludeert dat handhaving vaak geen prioriteit heeft en dat gemeenten die plicht lastig uit te voeren vinden. Ook beschikken ambtenaren niet over de vereiste kennis van de woningwet. Projectleider Ytsen Strikwerda van Doarpswurk pleit voor meer optreden door gemeenten. Vooral tegenover huisjesmelkers of eigenaren van tweede woningen die hun bezit laten 'versloeren', wat overigens slechts een minderheid van de woningbezitters doet. "Gemeenten durven het niet aan om eigenaren aan te spreken, uit angst voor slepende procedures met alle financiële risico's vandien."
Mogelijk kunnen ambtenaren die gesprecialiseerd zijn in de kwestie ok andere gemeenten hun diensten aanbieden, oppert Strikwerda. Verder is een stimuleringsregeling een mogelijkheid. Bij de provincie Friesland ligt een verzoek voor een provinciaal steunfonds van vijf miljoen euro. Daarmee zouden tien gevallen per jaar kunnen worden aangepakt. Maar een fonds ligt gevoelig. Strikwerda: "Lekker makelijk: je laat je huis verslonzen en je krijgt geld toe."
Toch is een smeermiddel nodig om de boel los te trekken, onderstreept hij. "Want de ergernis is groot." Die was er ook bij de bewoners van de Piip in Berlikum. Jaren stond er een oude verpauperde garage in het doodlopend straatje. "De dakpannen vielen op je auto als je die hier parkeerde," zegt bewoner Jan-Jurjen Reiding, die er tegenover een woning huurt. Hij is blij dat het pand drie maanden geleden is gesloopt. Er worden nieuwe garages gebouwd. Directeur Rein Hagenaars van woningcorporatie Wonen Noordwest Friesland verwacht dat nu de "rotte kies" verdwenen is, de omringende woningen in waarde zullen stijgen. Dat laat hij onderzoeken. Net als woningcorporatie WoonFriesland koopt Wonen Noordwest Friesland zo nu en dan verpauperde gebouwen aan. In Minnertsga was dat een oude garage met belendend pand. Na sloop verrijst er een appartementencomplex. Hetzelfde gebeude met een rijtje oude woningen in het centrum van Sint Annaparochie, waarvan het merendeel al jaren leeg stond. "Ze zijn gerestaureerd en het zijn mooie, betaalbare huurwoningen geworden," zegt Hagenaars. Hij vindt de aanpak van de verwaarloosde panden misschien nog wel belangrijker dan nieuwbouw, zeker met het ook op de dreigende bevolkingskrimp op het platteland. "Verkrotting is een structureel probleem en de aanpak is van algemeen belang. Gebeurt er niets dan dreigt een negatieve spiraal", zegt hij. "Mensen willen dan niet meer wonen in een buurtje. Leegstand is het gevolg en zo komt de leefbaarheid steeds meer onder druk te staan."
Hij vindt de aandacht voor Vogelaars prachtwijken gerechtvaardigd, maar het "Friese drama" van verkrotting verdient evenveel aandacht, meent hij. "Er gaan miljarden naar de wijken, maar voor het patteland zou ook meer geld moeten komen."
NRC - 12 augustus 2008
Helft eigenaren 'rotte kies' gijzelt dorp
DOKKUM - Meer dan de helft van het aantal verpauperde panden in het noorden van de provincie wordt niet opgeknapt, omdat de eigenaren hun bezit als investering beschouwen en herstellen ervan niet rendabel blijkt. "De investeerders gijzelen hierdoor de dorpsgemeenschap", zegt Broor Adema van Adema Architecten uit Dokkum. Hij werkt 35 jaar als architect en houdt zich vooral bezig met het herstelplannen van panden in dorpen en steden.
Uit een deze week gepresenteerde inventarisatie van vier corpraties en stichting Doarpswurk blijkt dat in de noordelijke kustgemeenten vijftig zogenoemde rotte kiezen zijn.
De organistaies slaan de handen ineen om die verpaupering tegen te gaan. Verkrotting tast de leefbaarheid in de dorpen te veel aan. Een fonds van €5 miljoen en het bereiken van een grotere bewustwording onder gemeenten van de manieren waarop eigenaren kunnen worden aangepakt, moet het tij keren.
Adema:"Ruim de helft van de eigenaren van de vervallen panden hebben een te hoge aankoopprijs betaald, waarna de investering om het te verbeteren te hoog blijkt te zijn. Herstel is niet rendabel en alles blijft jaren liggen. Zo ligt een tuinencomplex in Holwerd al jaren braak. De eigenaar rekende erop hier veertig huizen te bouwen. De gemeente wil veel minder toestaan. Het is al lang een rotplek in het dorp."
De architect hoopt dat de corporaties samen met de aanpak van rotte kiezen belangrijke dorpsfuncties in de plaats terug krijgen. "In de loop van de tijd zijn kerk, kroeg en winkel verdwenen, terwijl hier juist het dorp omheen is gebouwd. Dorpen zijn soms niets meer dan luxe woonwijken. De verbinding met de gemeenschap moet terug. Dat kan door aan het te restaurerenpand een functie toe te kennen."
Wybe Jelsma van Loft Ruimtelijke Ontwikkeling speelt hierop in. Hij wil de vervallen boerderij aan de Achterwei in Nes (D) combineren met zorgboerderij en logementen. "Sa fergrutst de leefberens yn it doarp."
Leeuwarder Courant - 19 april 2008
Fonds voor opknappen vijftig krotten
LEEUWARDEN - Vijftig verpauperde woningen in dorpen in het noorden van Friesland moeten worden opgeknapt. Daarvoor moet een provinciaal fonds van €5 miljoen worden ingesteld. Dit stellen de vier woningbouwcorporaties in Noord-Friesland en Stichting Doarpswurk in hun onderzoek naar 'rotte kiezen'. Uit enquêtes onder dorpsbelangen blijkt dat er vijftig verpauperde panden op beeldbepalende plaatsen in de Noord-Friese dorpen staan. Volgens de instanties is een ton per huis nodig. Naast het fonds moeten gemeenten worden geprikkeld de problematiek aan te pakken.
Leeuwarder Courant - 14 april 2008